Düğüm Madalyonlu Kalaylı Bakır Çaydanlık 3 Litre, Antep İşi

İki katlı kalaylı bakır çaydanlık, kalem işi tekniğiyle bezenmiş. Gövdeyi yan yana dizilmiş yuvarlak madalyonlardan oluşan bir kuşak sarıyor. Her madalyonun içinde birbirine geçen şeritlerden örülü bir düğüm motifi var. Madalyonların arasında kalan üçgen boşluklar ince taramayla doldurulmuş. Kulp sedef işlemeli ahşap.

Öne Çıkan Özellikler

• Gövdeyi saran yan yana yuvarlak madalyon kuşağı
• Her madalyonda birbirine geçen şeritli düğüm motifi
• Madalyon aralarında taramalı üçgen dolgular
• Gıdayla uyumlu kalay kaplı iç yüzey
• Sedef işlemeli ahşap kulp
• Üst demlik 1 L, alt kaynatma 2 L, yaklaşık 25 bardak

Kimler İçin Uygun?

Tekrar eden desen sevenler. Tek merkezli rozet modellerinin aksine burada motif gövde boyunca sıralanıyor. Çaydanlık her açıdan aynı yoğunlukta bezeli görünüyor.

Selçuklu geometrisine ilgi duyanlar. Madalyonların içindeki geçme düğüm, Anadolu'da yüzyıllardır kullanılan bir motif. Taş kapı kemerlerinde ve ahşap oymalarda aynısını görürsünüz.

Kalabalık çay sofrası kuranlar. Toplam 3 litre yaklaşık 25 bardak demek. Bir kez demliyor, sonra sohbete dönüyorsunuz.

Ama şunu bilin: Düğüm motifi çok sayıda ince oyuk barındırıyor ve bu oyuklar su tutar. Yıkadıktan sonra hemen kurulamazsanız kalaylı yüzeyde leke izleri oluşabilir.

Nasıl Yapılıyor?

Usta bakır levhayı tavlayıp yumuşatır, demlik ve kaynatma bölümlerini ayrı ayrı biçimlendirir. Madalyonların yerleri önce pergelle gövdeye eşit aralıklarla ölçülür; kuşağın düzgün dönmesi buna bağlıdır. Sonra her madalyonun halkası çekilir ve içindeki düğüm işlenir. Geçme düğümde şeritlerin hangisinin üstte hangisinin altta kalacağı önceden belirlenir, çünkü tek bir yanlış hat motifin örgüsünü bozar. Aralardaki üçgen boşluklar ince taramayla doldurulur. Nakış bitince gövde kalaylanır.

Teknik Özellikler

Kullanım ve Bakım

• Alt bölümü uygun ısı kaynağında kullanın, ani ısı değişiminden kaçının.
• Elde, yumuşak bez veya süngerle yıkayın; bulaşık makinesine koymayın.
• Çelik tel ve aşındırıcı temizleyici kullanmayın; kalayı çizer.
• Düğüm oyuklarında kalan suyu kuru bezle alın, leke bırakmasın.
• Yıllar içinde kalay incelirse yeniden kalaylatabilirsiniz.

Kültür ve Kullanım Rehberi

Geçme düğüm motifi ne anlatır?

Birbirine geçen, başı sonu belli olmayan şerit örgüleri Anadolu sanatında süreklilik ve bağ anlamıyla kullanılır. Selçuklu taş işçiliğinde kapı kemerlerini, ahşap kapılarda pano ortalarını bu düğümler süsler. Bakır ustaları aynı motifi kalem işiyle yüzeye taşımıştır. Yuvarlak madalyon içine alınması ise motifi çerçeveleyip tekrarını kolaylaştırır.

Nasıl demlenir?

Alt bölümü doldurup kaynatın. Demliğe çayı koyun, üzerine bir miktar kaynar su ekleyip şişmeye bırakın. Sonra demliği alt parçanın üzerine oturtun ve kısık ateşte 15 ile 20 dakika dinlendirin. Demliği doğrudan ateşe koymayın; çay acılaşır.

Modern Mutfakta Yeri

Çaydanlık Anadolu mutfağında ocaktan hiç inmeyen alettir. Kalem işi nakış geleneği Gaziantep'te hâlâ elden ele aktarılıyor. Madalyon kuşağı ise bu geleneğin en tanıdık düzeni; aynı sıralamayı eski bakır sinilerde ve leğenlerde de görürsünüz.